آن را ننوشته‌اند .
27 - غاية المرام : شرحى است بر تهذيب شيخ طوسى ( قدس سره ) در هشت جلد . به عنوان اختصار نخستين شرح خود بر تهذيب نوشته كه دوازده جلد بوده و مقصود الأنام نام دارد .
اما در اين شرح مطالبى آورده و فوائدى افزوده كه شرح اول فاقد آنها است و بدين جهت حجم بعضى از مجلدات آن ، از مجلدات موجوده از شرح اول ، بزرگتر شده و من حيث المجموع قريب به هم هستند و همانطور كه استاد ما فرموده نسبت بين اين دو شرح عموم و خصوص من وجه است [1] نه عموم و خصوص مطلق كه در آغاز به نظر مى رسد .
و از اين رو است كه در اجازه كبيره از آن دو تعبير به قديم و جديد كرده و اين انسب است از تعبير به كبير و صغير كه بعضى نموده‌اند [2] و چون دقت بيشتر در اين شرح دوم شده و از اضطراباتى كه موقع نوشتن شرح اول داشته فارغ بوده ، مقبول و مشهور نزد اعاظم گرديده و شرح اول مهجور شده است .
محدث نيشابورى در منية المرتاد و محدث طبسى در تذكرة المحدثين ضمن ستايش بسيار از آن ، مقدارى از مقدمه آن را نقل كرده‌اند .
اين كتاب عظيم الشأن كه نام ديگر آن ( البحور الزاخرة في شرح أحاديث العترة الطاهرة ) مى باشد ، دريائى است بيكران پر از لؤلؤ و مرجان و مشتمل بر شرح اخبار و نقل اقوال فقهاء گذشته و متأخر حتى معاصران مؤلف كه در زمان تأليف كتاب زنده بوده‌اند مانند ، محقق خوانسارى شارح دروس و شيخ حر عاملى و فيض

[1] الذريعة 16 : 19 .
[2] تذكره شوشتر : 58 ، و تحفة العالم : 96 .

77